Здравје на забите кај кучиња и мачки: Комплетен водич
Одржувањето на стоматолоошкото здравје кај вашето милениче не се сведува само на спречување на лошиот здив. Стоматолошката нега има директно влијание врз удобноста, апетитот и долгорочното здравје на вашето куче или мачка. Наслагите од плак и забен камен можат да доведат до болни воспаленија, разлабавени заби, инфекции, па дури и оштетувања надвор од усната празнина.
Добрата вест е дека со правилна рутина, повеќето миленичиња можат да одржат здрави заби и непца во текот на целиот живот. Овој водич објаснува како изгледаат болестите кои се јавуваат во устата, зошто се јавуваат, како да се превенира дома и кога е потребна интервенција од ветеринар.
Зошто е важно стоматолошкото здравје кај кучиња и мачки
Кучињата и мачките ретко добиваат кариес како луѓето, но многу често развиваат пародонтална болест – инфекција и воспаление на ткивата што ги држат забите на место. Пародонталната болест започнува кога бактериите формираат леплив слој (плак) на забите. Доколку плакот не се отстрани, тој се стврднува во забен камен (калкулус), кој навлегува под линијата на непцата и предизвикува постојано воспаление. Со текот на времето, прицврстувањето на непцата и коската може да се разгради, што доведува до губење на заби.
Хроничните стоматолошки инфекции можат да придонесат и за пошироки здравствени проблеми. Бактериите од воспалените непца можат да навлезат во крвотокот и потенцијално да ги оптоварат органите како срцето, бубрезите и црниот дроб – особено кај постари миленичиња или кај оние со постоечки заболувања. Заштитата на стоматолошкото здравје е еден од најефективните начини за поддршка на целокупната благосостојба.
Најчести стоматолошки проблеми кај миленичињата
1) Пародонтална болест
Најчеста стоматолошка состојба кај кучиња и мачки. Симптомите се движат од благ гингивитис (црвенило на непцата) до напредна болест со изразен забен камен, крварење и разлабавени заби.
2) Фрактури на заби
Џвакањето на тврди предмети (коски, рогови, најлонски играчки, камења) може да доведе до пукање на забите. Фрактурите можат да ја изложат пулпата (чувствителното внатрешно ткиво), што предизвикува силна болка и инфекција. Ова претставува вистинска стоматолошка итна состојба.
3) Ресорпција на заби кај мачки
Многу мачки развиваат ресорпција на заби – болна состојба при која структурата на забот се разградува. Често го зафаќа вратот на забот и може да биде тешко видлива без стоматолошки рендген.
4) Малоклузија и згуснати заби
Одредени раси, особено мали кучиња и брахицефалични раси, имаат згуснати заби кои задржуваат остатоци од храна, што го зголемува наталожувањето на плак и воспалението на непцата.
5) Орални маси и стоматитис
Кај мачките може да се развие тешко воспаление (стоматитис), а кај двата вида може да се појават израстоци што бараат итна проценка. Секоја упорна болка или крварење во устата бара брз стоматолошки преглед кај ветеринар.
Знаци на стоматолошко заболување: на што да внимавате
Миленичињата често ја кријат болката, па суптилните знаци се важни. Контактирајте ветеринар ако забележите:
- Лош здив (халитоза)
- Жолт или кафеав забен камен на забите
- Црвени, отечени или крвави непца
- Прекумерно лигавење, чешање на устата со шепи или оток на лицето
- Неволност за џвакање, испаѓање на храната или јадење само од една страна
- Намален апетит или преферирање мека храна
- Разлабавени или исчезнати заби
- Промени во однесувањето (раздразливост, повлекување, намалена игра)
Дури и благи симптоми можат да укажуваат на почетна стоматолошка болест. Раната интервенција е полесна, побезбедна и обично поекономична од лекувањето на напредни инфекции.
Што предизвикува стоматолошко заболување кај кучиња и мачки?
Повеќето стоматолошки проблеми започнуваат со бактериите од плакот. Ризикот се зголемува поради:
- Возраст: ризикот расте со акумулацијата на плак со текот на времето
- Раса и големина: малите кучиња често имаат згуснати заби; брахицефаличните миленичиња може да имаат малоклузија
- Исхрана и навики за џвакање: мека храна се лепи за забите; многу тврди грицки можат да ги скршат забите
- Генетика: некои миленичиња се поподложни на заболувања на непцата или ресорпција на заби кај мачки
- Конзистентност во домашната нега: секојдневното четкање е златен стандард за превенција
Домашна стоматолошка нега: што навистина функционира
Секојдневно четкање на заби (најдобра опција)
Четкањето механички го отстранува плакот пред да се претвори во забен камен. Користете четка за заби или прст-четка наменета за миленичиња и ветеринарна паста за заби (никогаш човечка паста, која може да содржи ксилитол или несоодветни нивоа на флуор). Стремете се кон секојдневно четкање; дури и 3–4 пати неделно има значителен ефект.
Совети за четкање:
- Започнете постепено: дозволете миленичето да ја лиже пастата, потоа нежно тријте ги непцата, па додајте ја четката
- Фокусирајте се на надворешните површини на горните заби – таму најбрзо се создава забен камен
- Чувајте ги сесиите кратки и позитивни, со награди и пофалби
Стоматолошки грицки и третмани (избирајте проверени)
Не сите грицки се еднакви. Побарајте производи оценети од Veterinary Oral Health Council (VOHC), што значи дека имаат докази за намалување на плак и/или забен камен. Грицките можат да помогнат, но не го заменуваат четкањето.
Безбедносна напомена: избегнувајте екстремно тврди грицки што можат да ги скршат забите. Ако не можете да ги вдлабнете со нокт, веројатно се премногу тврди.
Стоматолошки диети (корисни за некои миленичиња)
Одредени ветеринарни или специјално формулирани диети имаат структура на гранули и влакна што механички ги чистат забите и го намалуваат задржувањето на плак. Овие диети можат да бидат корисни за кучиња и некои мачки, особено кога четкањето е тешко.
Додатоци за вода, гелови и марамчиња
Овие средства можат да го намалат бројот на бактерии и да го освежат здивот, но нивниот ефект е обично умерен во споредба со четкањето. Најдобро е да се користат како дел од целосна стоматолошка рутина.
Професионално стоматолошко чистење: што да очекувате
Темелното ветеринарно стоматолошко чистење се изведува под анестезија за безбедност и прецизност. „Будно“ чистење не може да стигне под линијата на непцата, каде што пародонталната болест прави најмногу штета, ниту пак овозможува соодветно скалирање, полирање и безболна проценка.
Типична професионална стоматолошка процедура вклучува:
- Целосен орален преглед
- Отстранување на наслаги над и под линијата на непцата
- Полирање за измазнување на емајлот и забавување на прилепувањето на плакот
- Стоматолошки рендген за проценка на корените и коската (особено важно кај мачки)
- План за третман, вклучувајќи екстракции или напредна нега ако е потребно
Доколку миленичето има значајно заболување, може да се препорача вадење на заби. Отстранувањето на болни и инфицирани заби често драматично го подобрува квалитетот на живот – многу миленичиња потоа јадат подобро и стануваат поигриви.
Колку често се потребни стоматолошки прегледи?
Повеќето миленичиња треба да имаат орален преглед најмалку еднаш годишно. Малите раси на кучиња и многу мачки имаат корист од порано и почесто следење. Ветеринарот може да препорача интервали за професионално чистење од 6 до 24 месеци, во зависност од наслагите, здравјето на непцата и ризикот поврзан со расата.
Кученцата и мачињата исто така треба рано да се прегледуваат. Задржани млечни заби кај кучиња, неправилен загриз и ран гингивитис можат да влијаат на здравјето на устата во текот на целиот живот.
Превенција на стоматолошки заболувања: едноставна рутина
Практичен и ефикасен план изгледа вака:
- Четкајте со ветеринарна паста секојдневно (или колку што е можно почесто)
- Користете VOHC-одобрени стоматолошки грицки или третмани
- Размислете за стоматолошка диета ако е препорачана
- Закажувајте годишни ветеринарни прегледи со орална проценка
- Планирајте професионални чистења кога ќе се појават забен камен или заболување на непцата
- Избегнувајте небезбедни предмети за џвакање што можат да ги скршат забите
Конзистентноста е поважна од совршенството. Дури и мали подобрувања во секојдневните навики можат да помогнат во намалување на воспалението и забавување на напредувањето на болеста.
Кога итно да се обратите кај ветеринар
Побарајте брза ветеринарна помош ако миленичето има:
- Оток на лицето
- Скршен заб, крварење или видлива изложена пулпа
- Одбивање храна повеќе од 24 часа
- Ненадејно, изразено лигавење или болка во устата
- Непријатен мирис со исцедок од устата или носот
Овие знаци можат да укажуваат на апсцеси, напредна пародонтална болест или други итни стоматолошки состојби што бараат третман.
Завршни размислувања за стоматолошкото здравје кај кучиња и мачки
Здравите заби и непца се основа за удобност и долговечност. Стоматолошките заболувања се чести, но во голема мера превентабилни со четкање, паметен избор на грицки и редовна ветеринарна нега. Ако не сте сигурни од каде да започнете, побарајте персонализиран стоматолошки план од вашиот ветеринар – особено ако имате мало куче, постара мачка или милениче што веќе покажува знаци на воспаление на непцата. Малку време вложено во орална нега денес може да спречи болка, губење на заби и скапи третмани во иднина.
Овој текст нуди општи информации и не е замена за ветеринарна дијагноза или третман. Доколку вашето куче или мачка покажува знаци на болка во устата, крварење, оток или потешкотии при јадење, консултирајте се со ветеринар за преглед и индивидуализиран совет.
